Αυτοί είναι οι μεγαλύτεροι ρυπαντές αποβλήτων παγκοσμίως

Ο Παγκόσμιος Δείκτης Αποβλήτων (Global Waste Index) της Sensoneo συγκρίνει τη διαχείριση αποβλήτων στις 38 χώρες-μέλη του Οργανισμού Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης (ΟΟΣΑ). Ξεκίνησε το 2019 και ανέδειξε τους μεγαλύτερους παραγωγούς αποβλήτων καθώς και βασικές παγκόσμιες τάσεις. Η έκδοση του 2022 αποτύπωσε τον αντίκτυπο της πανδημίας COVID-19, η οποία επιβάρυνε τα συστήματα και αύξησε τα απορρίμματα μίας χρήσης, όπως μάσκες και κιτ τεστ. Παράλληλα, παρουσίασε τον «Μύθο της Ανακύκλωσης», αποκαλύπτοντας πώς τα δηλωμένα ποσοστά ανακύκλωσης —ιδίως για τα πλαστικά— μπορεί να είναι παραπλανητικά.

Η ενημέρωση του 2025 αντικατοπτρίζει πλέον έναν κόσμο διαμορφωμένο από τον πληθωρισμό, τις συγκρούσεις και την αβεβαιότητα, προσφέροντας νέα δεδομένα για την παραγωγή αποβλήτων, την ανακύκλωση, την αποτέφρωση και την υγειονομική ταφή. Και οι τέσσερις παράγοντες μετρώνται ως μάζα σε χιλιόγραμμα ανά κάτοικο ανά έτος.

Το GWI 2025 κατατάσσει τις χώρες σε φθίνουσα σειρά, ξεκινώντας από εκείνες με τη χειρότερη επίδοση, βάσει των πιο πρόσφατων διαθέσιμων δεδομένων για κάθε χώρα. Κάντε κλικ στις επικεφαλίδες του πίνακα για ταξινόμηση ανά παραγόμενα απόβλητα, ανακύκλωση, αποτέφρωση ή υγειονομική ταφή. Όλες οι τιμές εκφράζονται σε χιλιόγραμμα ανά κάτοικο ανά έτος.

Οι μεγαλύτεροι ρυπαντές αποβλήτων παγκοσμίως

Ύστερα από μια εκτενή ανάλυση της διαχείρισης αποβλήτων σε 38 χώρες, το Ισραήλ αναδείχθηκε ως η χώρα με τη μεγαλύτερη κατά κεφαλήν παραγωγή αποβλήτων, φτάνοντας έως και τα 650 κιλά αστικών απορριμμάτων ανά άτομο ετησίως. Από αυτή την ποσότητα, τα 524 κιλά οδηγούνται σε υγειονομική ταφή, αντιπροσωπεύοντας το 80% των συνολικών αποβλήτων της χώρας – το υψηλότερο ποσοστό ταφής μεταξύ όλων των χωρών που αναλύθηκαν. Σύμφωνα με τα δεδομένα του 2019 και του 2022, η Χιλή και οι Ηνωμένες Πολιτείες εξακολουθούν να συγκαταλέγονται στους μεγαλύτερους ρυπαντές αποβλήτων παγκοσμίως.

Στην αντίθετη πλευρά του φάσματος βρίσκονται δύο ασιατικές χώρες. Η Ιαπωνία ανέβηκε στην πρώτη θέση από την έβδομη το 2022, χάρη στα χαμηλά επίπεδα παραγωγής αποβλήτων και υγειονομικής ταφής. Η Νότια Κορέα κατέκτησε τη δεύτερη θέση, παρουσιάζοντας το υψηλότερο ποσοστό ανακύκλωσης μεταξύ όλων των χωρών – 54%. Εντυπωσιακά, η Εσθονία βρέθηκε στην πρώτη τριάδα με σχεδόν μηδενική ποσότητα αποβλήτων να οδηγείται σε ταφή. Θετικές επιδόσεις κατέγραψαν επίσης οι σκανδιναβικές χώρες, όπως η Σουηδία και η Φινλανδία, καθώς και χώρες της περιοχής DACH, η Γερμανία και η Αυστρία.

Παραγωγή αστικών αποβλήτων στις χώρες του ΟΟΣΑ: Δεδομένα 2023 έναντι 2021

Αμερικανική διαχείριση αποβλήτων: horror story

Όπως και το 2022, η χώρα που παράγει τα περισσότερα αστικά στερεά απόβλητα παραμένει η ίδια: οι Ηνωμένες Πολιτείες, οι οποίες μάλιστα αύξησαν την κατά κεφαλήν παραγωγή τους από 811 σε 951 κιλά. Μαζί με τη γειτονική τους χώρα, τον Καναδά, τα δύο κράτη της Βόρειας Αμερικής κατατάσσονται στις τελευταίες θέσεις όσον αφορά τη διαχείριση αποβλήτων, με ανησυχητικά υψηλά ποσοστά υγειονομικής ταφής.

Οι Ηνωμένες Πολιτείες οδηγούν σε χώρους υγειονομικής ταφής 447 κιλά από τα 951 κιλά αποβλήτων ανά κάτοικο, ενώ ο Καναδάς παρουσιάζει ακόμη μεγαλύτερη αναλογία: 486 κιλά από τα συνολικά 684 κιλά παραγόμενων αποβλήτων καταλήγουν σε ταφή. Έχουμε αφιερώσει ξεχωριστό άρθρο στον ιστότοπό μας στις πρακτικές διαχείρισης αποβλήτων στη Βόρεια Αμερική, παρουσιάζοντας τα δεδομένα ανά πολιτεία και αναλύοντας τους λόγους πίσω από τη χαμηλή κατάταξη της περιοχής.

Πώς μεταβλήθηκαν οι τάσεις στην παραγωγή αποβλήτων

Υπάρχουν αρκετές αξιοσημείωτες παρατηρήσεις κατά την εξέταση των αλλαγών στα στοιχεία από την τελευταία έκδοση του Global Waste Index το 2022. Το Βέλγιο και η Αυστρία κατέγραψαν τις μεγαλύτερες αυξήσεις στην κατά κεφαλήν παραγωγή αποβλήτων, με άνοδο άνω των 200 κιλών και στις δύο χώρες κατά την εξεταζόμενη περίοδο. Η Αυστρία, παρά αυτή τη σημαντική αύξηση, σημείωσε τη μεγαλύτερη άνοδο στην ανακύκλωση, φτάνοντας συνολικά τα 334 κιλά ανά κάτοικο, ποσότητα που αντιστοιχεί στο 42% των παραγόμενων αποβλήτων, ακόμη και πριν από την εισαγωγή εθνικού συστήματος εγγυοδοσίας επιστροφής συσκευασιών.

Η Νέα Ζηλανδία πέτυχε εντυπωσιακή μείωση της υγειονομικής ταφής τα τελευταία χρόνια, μειώνοντας την ποσότητα αποβλήτων που οδηγούνται σε ταφή κατά 423 κιλά ανά κάτοικο ετησίως. Η σημαντική αυτή πρόοδος αντικατοπτρίζει μια σαφή στροφή μακριά από την υγειονομική ταφή. Παράλληλα, το Βέλγιο και η Λιθουανία αύξησαν τη χρήση αποτέφρωσης με ανάκτηση ενέργειας κατά περισσότερα από 100 κιλά ανά άτομο μέσα σε λίγα χρόνια. Η Ουγγαρία, οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ κατέγραψαν επίσης αξιοσημείωτη αύξηση στα ποσοστά υγειονομικής ταφής.

Ο θετικός αντίκτυπος του συστήματος εγγυοδοσίας επιστροφής (DRS)

Τα σωστά σχεδιασμένα και αποτελεσματικά λειτουργούντα Συστήματα Εγγυοδοσίας Επιστροφής (Deposit Return Schemes – DRS) μπορούν να βελτιώσουν σημαντικά τα ποσοστά ανακύκλωσης δευτερογενών πρώτων υλών από τον τομέα των μη αλκοολούχων ποτών. Εξετάζοντας την κατάταξη του GWI, γίνεται σαφές ότι οι χώρες με καθιερωμένα συστήματα DRS συγκαταλέγονται στις κορυφαίες σε συνολική απόδοση στη διαχείριση αποβλήτων. Χώρες όπως η Εσθονία, η Γερμανία, η Φινλανδία, η Σουηδία και η Νορβηγία επιτυγχάνουν σταθερά υψηλές βαθμολογίες. Στον αντίποδα βρίσκονται χώρες όπως η Τουρκία, η Χιλή, η Ελλάδα και το Μεξικό, όπου δεν εφαρμόζεται επί του παρόντος κάποιο σύστημα DRS.

Η τάση υιοθέτησης ενός τέτοιου συστήματος κυκλικής οικονομίας βρίσκεται σε άνοδο. Από την έκδοση του GWI το 2022, νέες χώρες της κατάταξης έχουν εισαγάγει Συστήματα Εγγυοδοσίας Επιστροφής: η Ρουμανία το 2023, η Ιρλανδία και η Ουγγαρία το 2024 και η Αυστρία το 2025. Όλες αυτές οι χώρες χρησιμοποιούν πληροφοριακό σύστημα DRS που υποστηρίζεται από τη Sensoneo.

Με αυτόν τον τρόπο, μπορούμε να υποθέσουμε ότι οι χώρες με ενεργά Συστήματα Εγγυοδοσίας Επιστροφής υιοθετούν συνολικά μια πιο βιώσιμη και φιλική προς το περιβάλλον προσέγγιση και σε άλλες πρακτικές διαχείρισης αποβλήτων, όπως η αποτέφρωση ή η υγειονομική ταφή. Περισσότερες ενδιαφέρουσες αναλύσεις και δεδομένα σχετικά με τον αντίκτυπο των DRS στα ποσοστά συλλογής φιαλών PET και στη συνολική διαχείριση αποβλήτων παρουσιάζονται στο πλήρες άρθρο στον ιστότοπό μας.

Αποτέφρωση έναντι υγειονομικής ταφής

Η αποτέφρωση έχει αναδειχθεί σε μια βιώσιμη και αποτελεσματική μέθοδο διαχείρισης αποβλήτων, ιδίως για υλικά που δεν μπορούν να ανακυκλωθούν εύκολα. Η διαδικασία περιλαμβάνει την ελεγχόμενη καύση των αποβλήτων σε υψηλές θερμοκρασίες, μειώνοντας σημαντικά τον όγκο τους έως και κατά 90% και περιορίζοντας την ανάγκη για χώρους υγειονομικής ταφής.

Ένα από τα βασικά πλεονεκτήματα αυτής της μεθόδου είναι η ανάκτηση ενέργειας: οι σύγχρονες μονάδες αποτέφρωσης με ανάκτηση ενέργειας μετατρέπουν τη θερμότητα που παράγεται κατά την καύση σε ηλεκτρική ενέργεια ή τηλεθέρμανση, παρέχοντας ανανεώσιμη ενέργεια σε χιλιάδες κατοικίες και επιχειρήσεις. Πολλές από τις σημερινές τεχνολογίες αποτέφρωσης διαθέτουν προηγμένα συστήματα φιλτραρίσματος που περιορίζουν τις επιβλαβείς εκπομπές, καθιστώντας τη διαδικασία καθαρότερη και ασφαλέστερη σε σύγκριση με το παρελθόν.

Δεκαεννέα από τις 38 χώρες της έκθεσης αποτεφρώνουν μεγαλύτερες ποσότητες αποβλήτων από όσες οδηγούν σε υγειονομική ταφή. Στον αντίποδα της προσέγγισης διαχείρισης αποβλήτων βρίσκονται χώρες όπου περισσότερο από το 50% των αποβλήτων καταλήγει σε χώρους ταφής, γεγονός ιδιαίτερα ανησυχητικό. Σε αυτές περιλαμβάνονται το Ισραήλ, ο Καναδάς, η Ελλάδα, η Χιλή, η Τουρκία, η Κόστα Ρίκα, η Κολομβία, η Ουγγαρία, η Πορτογαλία, το Μεξικό και η Αυστραλία.

Συμπεράσματα

Με τη νέα έκδοση του Global Waste Index, στη Sensoneo επιδιώκουμε για ακόμη μία φορά να επιστήσουμε την προσοχή στο διαρκώς αυξανόμενο παγκόσμιο πρόβλημα των αποβλήτων. Η επικαιροποιημένη αυτή αξιολόγηση, που βασίζεται στα πιο πρόσφατα διαθέσιμα δεδομένα, μας επιτρέπει να συγκρίνουμε τους όγκους αποβλήτων και τις πρακτικές διαχείρισής τους μεταξύ των ετών 2019 και 2022. Η σύγκριση αποκαλύπτει τόσο θετικές όσο και αρνητικές τάσεις: πολλές χώρες κατάφεραν να μειώσουν την παραγωγή αποβλήτων τους, ενώ άλλες κατέγραψαν αυξήσεις.

Θα θέλαμε να τονίσουμε ότι ο Global Waste Index λειτουργεί ως δείκτης των μεγαλύτερων παραγωγών αποβλήτων παγκοσμίως. Μια υψηλή βαθμολογία στον δείκτη δεν σημαίνει απαραίτητα ότι οι πρακτικές διαχείρισης αποβλήτων μιας χώρας είναι βέλτιστες ή ότι δεν χρήζουν βελτίωσης. Ο υπέρτατος στόχος πρέπει να είναι η παραγωγή όσο το δυνατόν λιγότερων αποβλήτων. Γι’ αυτόν τον λόγο, στον φετινό δείκτη προσαρμόσαμε τη στάθμιση των παραγόντων, δίνοντας μεγαλύτερη έμφαση στη χαμηλότερη παραγωγή αποβλήτων και στα υψηλότερα ποσοστά ανακύκλωσης.

Για να διασφαλιστεί ότι τα απόβλητα διαχειρίζονται με τον πιο αποδοτικό τρόπο, είναι απαραίτητο επιχειρήσεις, δημόσιοι φορείς και πολίτες να αναλάβουν την ευθύνη που τους αναλογεί και να συμβάλουν ενεργά. Στη Sensoneo εστιάζουμε στην ανάπτυξη λύσεων που μετασχηματίζουν ψηφιακά τη διαχείριση αποβλήτων, εξασφαλίζοντας ιχνηλασιμότητα, αξιοπιστία και ακρίβεια δεδομένων, καθώς και λειτουργική αποδοτικότητα.

Μεθοδολογία

Ο Global Waste Index 2025 παρέχει μια συγκριτική ανάλυση της διαχείρισης αποβλήτων στις 38 χώρες-μέλη του Οργανισμού Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης (ΟΟΣΑ), βάσει των πιο πρόσφατων διαθέσιμων δεδομένων για κάθε χώρα. Ο δείκτης καταρτίστηκε για πρώτη φορά το 2019 και επικαιροποιήθηκε το 2022, ενώ πλέον περιλαμβάνει δεδομένα έως και το 2025. Αυτό καθιστά δυνατή τη σύγκριση των παγκόσμιων τάσεων στη διάθεση αποβλήτων από το 2019 έως σήμερα.

Ο Global Waste Index 2025 διαφέρει από την έκδοση του 2022 στο ότι οι κατηγορίες «μη καταγεγραμμένα απόβλητα» (unaccounted waste) και «ανοικτή απόρριψη» (open dumping) εξαιρέθηκαν λόγω ανεπαρκών πρόσφατων δεδομένων. Μια ακόμη διαφορά σε σχέση με τον δείκτη του 2022 είναι ότι σε αυτή την κατάταξη προσαρμόστηκε η στάθμιση κάθε παράγοντα, δηλαδή ορισμένοι παράγοντες έλαβαν μεγαλύτερη βαρύτητα στο τελικό άθροισμα από άλλους, με στόχο να δοθεί έμφαση σε συγκεκριμένα στοιχεία για την τελική βαθμολογία. Οι παράγοντες σταθμίστηκαν ως εξής:

• Αστικά απόβλητα: 4
• Ανακύκλωση: 3
• Αποτέφρωση αποβλήτων: 2
• Υγειονομική ταφή: 1

Ως αποτέλεσμα, δημιουργήθηκε και μια αναθεωρημένη έκδοση του Global Waste Index 2022, στην οποία παραλείπονται οι δύο αυτοί παράγοντες και εφαρμόζεται η νέα στάθμιση. Η έκδοση αυτή είναι επίσης διαθέσιμη. Οι τέσσερις παράγοντες που εξετάστηκαν είναι οι εξής:

• Αποτέφρωση αποβλήτων – Μάζα σε χιλιόγραμμα ανά κάτοικο ανά έτος που αποτεφρώνεται με ελεγχόμενο τρόπο
• Ανακύκλωση – Μάζα σε χιλιόγραμμα ανά κάτοικο ανά έτος που δηλώνεται ότι μετατρέπεται σε νέες πρώτες ύλες
• Υγειονομική ταφή – Μάζα σε χιλιόγραμμα ανά κάτοικο ανά έτος που οδηγείται σε ελεγχόμενη και μη ελεγχόμενη ταφή
• Παραγόμενα απόβλητα – Μάζα σε χιλιόγραμμα ανά κάτοικο ανά έτος

Τα αστικά απόβλητα περιλαμβάνουν ένα ευρύ φάσμα καθημερινών υλικών, όπως χαρτί και χαρτόνι, πλαστικά είδη, γυαλί, μέταλλα, οργανικά απόβλητα όπως υπολείμματα τροφίμων και απορρίμματα κήπων, καθώς και υφάσματα. Αυτός ο τύπος αποβλήτων παράγεται συνήθως από νοικοκυριά, επιχειρήσεις, γραφεία και δημόσιους φορείς, όπως σχολεία, νοσοκομεία και κρατικές εγκαταστάσεις. Περιλαμβάνει επίσης ογκώδη απορρίμματα, απόβλητα κήπων, απορρίμματα οδοκαθαρισμού και το περιεχόμενο των δημόσιων κάδων απορριμμάτων.

Η παρούσα ανάλυση δεν περιλαμβάνει την κομποστοποίηση, την ανοικτή απόρριψη ή άλλες μορφές επεξεργασίας αποβλήτων, λόγω ανεπαρκών πρόσφατων δεδομένων σε όλες τις χώρες. Ως εκ τούτου, το συνολικό ποσοστό των αστικών στερεών αποβλήτων που προκύπτει από την ανακύκλωση, την αποτέφρωση και την υγειονομική ταφή δεν ανέρχεται πάντοτε στο 100%.

Πηγές

Για τον υπολογισμό της κατάταξης χρησιμοποιήθηκαν δεδομένα από τις ακόλουθες πηγές:

1. Eurostat: Αστικά απόβλητα ανά πράξη διαχείρισης  
2. ΟΟΣΑ: Αστικά απόβλητα (Αυστραλία, Ηνωμένο Βασίλειο, Ισραήλ)
3. ΟΟΣΑ: Αστικά απόβλητα ανά μέθοδο επεξεργασίας (Κόστα Ρίκα, Ιαπωνία, Νότια Κορέα) 
4. Κυβέρνηση του Καναδά, Made in CA: Στατιστικά ανακύκλωσης στον Καναδά (Καναδάς)
5. OECD Data Explorer: Αστικά απόβλητα – παραγωγή και επεξεργασία (Χιλή, Κολομβία, Μεξικό)
6. Υπουργείο Περιβάλλοντος Νέας Ζηλανδίας, New Zealand Infrastructure Commission, Έκθεση BERL για αποτέφρωση με ανάκτηση ενέργειας (Νέα Ζηλανδία)
7. Environmental Protection Agency (Ιρλανδία)  

Ηνωμένες Πολιτείες

Λόγω της απουσίας πρόσφατων εθνικών δεδομένων για τις Ηνωμένες Πολιτείες, πραγματοποιήθηκε εκτενής διαδικασία συλλογής στοιχείων με άμεση άντληση δεδομένων από καθεμία από τις 50 πολιτείες. Τα δεδομένα αυτά συγκεντρώθηκαν ώστε να παραχθεί μια αντιπροσωπευτική εθνική εικόνα. Τα στοιχεία για τα παραγόμενα αστικά στερεά απόβλητα (MSW) ανά πολιτεία, μαζί με το έτος της πηγής, είναι διαθέσιμα ξεχωριστά.

Υπολογισμός κατάταξης / βαθμολόγησης

Η βαθμολόγηση του Global Waste Index 2025 χρησιμοποιεί το ίδιο σύστημα βαθμών με τον Global Waste Index 2022.

• Αστικά απόβλητα: Περιβαλλοντικά επιβλαβής παράγοντας· όσο μεγαλύτερη η μάζα ανά κάτοικο, τόσο περισσότεροι βαθμοί (από 0 έως 5) αφαιρούνται
• Ανακύκλωση: Περιβαλλοντικά φιλικός παράγοντας· όσο μεγαλύτερη η μάζα ανά κάτοικο, τόσο περισσότεροι βαθμοί (από 0 έως 6,66) προστίθενται
• Αποτέφρωση αποβλήτων (ανάκτηση ενέργειας): Σχετικά περιβαλλοντικά φιλικός παράγοντας· όσο μεγαλύτερη η μάζα ανά κάτοικο, τόσο περισσότεροι βαθμοί (από 0 έως 1,66) προστίθενται
• Υγειονομική ταφή: Περιβαλλοντικά επιβλαβής παράγοντας· όσο μεγαλύτερη η μάζα ανά κάτοικο, τόσο περισσότεροι βαθμοί (από 0 έως 5) αφαιρούνται

Τελική αξιολόγηση

Όπως και στη βαθμολόγηση του 2022, ο τύπος τυποποιεί κάθε παράγοντα, αυτή τη φορά όμως σε κλίμακα από 0 έως 100, ώστε να διευκολυνθεί η προσαρμογή της στάθμισης κάθε παράγοντα.

Στη συνέχεια, η συνολική βαθμολογία τυποποιήθηκε επίσης σε κλίμακα 0–100. Η χώρα με τη χαμηλότερη συνολική βαθμολογία έλαβε βαθμό 0 και αντιπροσωπεύει τη χώρα της οποίας η διαχείριση αποβλήτων έχει τη μεγαλύτερη επίδραση στο περιβάλλον. Η χώρα με την υψηλότερη βαθμολογία έλαβε 100 και αντιπροσωπεύει τη χώρα της οποίας η διαχείριση αποβλήτων έχει τη μικρότερη περιβαλλοντική επίδραση. Όλες οι υπόλοιπες χώρες κατατάχθηκαν μεταξύ 0 και 100 ανάλογα με τη βαθμολογία αξιολόγησής τους. Έτσι προκύπτει η τελική κατάταξη του Global Waste Index 2025.