Ψηφιακό DRS: μπορεί να αντικαταστήσει το παραδοσιακό σύστημα

Καθώς οι περισσότεροι τομείς στον κόσμο περνούν σήμερα από ψηφιοποίηση, τα συστήματα επιστροφής εγγύησης δεν αποτελούν εξαίρεση. Ένα κλασικό μοντέλο που εφαρμόστηκε για πρώτη φορά στην Ευρώπη από τους Σουηδούς το 1984 μπορεί να παραμένει αξιόπιστο και πλήρως λειτουργικό ακόμη και σήμερα, σχεδόν 40 χρόνια αργότερα· ωστόσο, είναι στη φύση του ανθρώπου να καινοτομεί και να απλοποιεί τα πράγματα. Ένα νέο μοντέλο, το Ψηφιακό Σύστημα Επιστροφής Εγγύησης (Digital Deposit Return System – DDRS), δεν έχει ακόμη τυποποιηθεί ούτε οριστεί με σαφήνεια. Ορισμένοι ειδικοί και επαγγελματίες του κλάδου θεωρούν ότι ο όρος αφορά αποκλειστικά τη χρήση ψηφιακών πορτοφολιών, ενώ άλλοι προχωρούν βαθύτερα και αντιλαμβάνονται το DDRS ως ένα μοντέλο όπου οι καταναλωτές δεν είναι υποχρεωμένοι να επιστρέφουν τις συσκευασίες στους λιανοπωλητές, αλλά χρησιμοποιούν ψηφιακά εργαλεία στο σπίτι για να σκανάρουν τον γραμμωτό κώδικα του δοχείου, το οποίο στη συνέχεια μπορεί να απορριφθεί στον κάδο συλλογής απορριμμάτων ή σε έναν έξυπνο κάδο.

Όταν το DDRS εξετάζεται αποκλειστικά ως προς την εισαγωγή ψηφιακών πορτοφολιών, όσοι υποστηρίζουν αυτή τη λύση επιχειρηματολογούν κυρίως με την αποφυγή απάτης, τη μεγαλύτερη κινητοποίηση της νεότερης γενιάς, καθώς και την απλοποίηση της διαδικασίας κατά την εξαργύρωση του κουπονιού εγγύησης στο ταμείο. Από την άλλη πλευρά, όσοι είναι επιφυλακτικοί απέναντι στα ψηφιακά πορτοφόλια στο πλαίσιο του συστήματος επιστροφής εγγύησης υποστηρίζουν ότι αυτό θα μπορούσε να δημιουργήσει προβλήματα για τους ηλικιωμένους καταναλωτές που δεν διαθέτουν smartphone.

Ένα πιλοτικό πρόγραμμα συστήματος επιστροφής εγγύησης (DRS) που ενσωματώνει ψηφιακά πορτοφόλια και μικροπληρωμές ξεκίνησε στη Γλασκώβη και τη Δυτική Κεντρική Σκωτία. Όπως περιγράφει το scottishgrocer.co.uk, οι καταναλωτές επέστρεφαν μπουκάλια PET μίας χρήσης έως 750 ml σε λιανοπωλητές που συμμετείχαν στο πιλοτικό έργο. Επιπλέον, χάρη στη συνεργασία με την εταιρεία πιστωτικών καρτών Mastercard και τον δημιουργό της εφαρμογής πληρωμών Helpful, ένα ποσό εγγύησης 20 πενών καταβαλλόταν στον λογαριασμό του καταναλωτή μέσω εφαρμογής smartphone, σε αντάλλαγμα για τη συσκευασία του ποτού.

Ωστόσο, όπως δήλωσε ο Alex Henriksen, διευθύνων σύμβουλος της Tetra Pak Βόρειας Ευρώπης, στο packagingeurope.com, το πιο απλό και φιλικό προς τον χρήστη σύστημα επιστροφής εγγύησης είναι εκείνο που επιτρέπει στους καταναλωτές να συμμετέχουν από το σπίτι. Για να απλουστευτεί η ιδέα: σε αυτήν την προσέγγιση DDRS, ο καταναλωτής θα σάρωνε τον γραμμωτό κώδικα του μπουκαλιού στο σπίτι και θα εξαργύρωνε ψηφιακά την εγγύηση των συσκευασιών χωρίς να χρειάζεται να βγει από το σπίτι, συνεχίζοντας παράλληλα να χρησιμοποιεί την ήδη υπάρχουσα υποδομή συλλογής οικιακών απορριμμάτων.

Οι υποστηρικτές αυτού του συστήματος υποστηρίζουν ότι θα μείωνε τις μετακινήσεις των καταναλωτών με αυτοκίνητα και λεωφορεία προς τα μηχανήματα αυτόματης επιστροφής στα καταστήματα. Επιπλέον, το DDRS θεωρείται λιγότερο ευάλωτο σε περιπτώσεις απάτης, ενώ το υψηλό κόστος των μηχανημάτων επιστροφής (15.000–100.000 λίρες ανά μηχάνημα, σύμφωνα με το thegrocer.co.uk) μπορεί να αποφευχθεί, κάτι που είναι ιδιαίτερα σημαντικό για τους μικρότερους λιανοπωλητές. Ένα ακόμη πλεονέκτημα αυτής της προσέγγισης είναι ότι επιτρέπει ευελιξία ως προς το ύψος της εγγύησης, κάτι που έχει σημασία τόσο για διασυνοριακά ζητήματα όσο και για διαφορετικά μεγέθη συσκευασιών.

Τα επόμενα χρόνια – και κυρίως οι αποφάσεις στην Αγγλία, τη Σκωτία, την Ουαλία και την Ιρλανδία σχετικά με τη μορφή και το μοντέλο του συστήματος επιστροφής εγγύησης – ενδέχεται να αποδειχθούν καθοριστικές για το αν το παραδοσιακό μοντέλο θεωρείται πλέον ξεπερασμένο ή αν οι αβεβαιότητες και οι κίνδυνοι του DDRS εξακολουθούν να υπερισχύουν των πιθανών οφελών του.