DRS εξηγείται 101: τι είναι και πώς λειτουργεί;

Το θέμα του Συστήματος Επιστροφής Εγγύησης μπορεί να είναι μια γνωστή λύση για επαγγελματίες του κλάδου διαχείρισης αποβλήτων, αλλά για το ευρύ κοινό μπορεί να φαίνεται περίπλοκο και να δημιουργεί πολλά ερωτήματα. Σε αυτό το άρθρο θα προσπαθήσουμε να απαντήσουμε στα πιο συνηθισμένα.

Πώς λειτουργεί το Σύστημα Επιστροφής Εγγύησης;

Τα συστήματα επιστροφής εγγύησης είναι μηχανισμοί στους οποίους οι καταναλωτές πληρώνουν ένα μικρό ποσό προκαταβολικά όταν αγοράζουν ποτά σε συσκευασίες μίας χρήσης (συνήθως κουτάκια και μπουκάλια). Το ποσό αυτό τους επιστρέφεται όταν φέρουν πίσω τη συσκευασία σε σημείο συλλογής με μηχάνημα αυτόματης επιστροφής (RVM) ή με χειροκίνητους σαρωτές.

Μπορείς να επιστρέψεις κάθε άδειο μπουκάλι και κουτάκι;

Όχι, δεν μπορείς να επιστρέψεις κάθε άδειο μπουκάλι και κουτάκι. Ο κωδικός EAN της συσκευασίας πρέπει να έχει καταχωρηθεί από τον παραγωγό στο σύστημα του εθνικού φορέα διαχείρισης του DRS, και στις περισσότερες χώρες τα μπουκάλια και τα κουτάκια που μπορούν να επιστραφούν φέρουν ένα ειδικό σύμβολο στην ετικέτα. Η διασυνοριακή επιστροφή συσκευασιών αποτελεί επίσης σημαντικό θέμα· για παράδειγμα, στις χώρες της Βαλτικής μπορείς να επιστρέψεις την ίδια συσκευασία στη Λιθουανία, τη Λετονία και την Εσθονία.

Τι να κάνω αν δεν υπάρχει κοντά μου σημείο επιστροφής μπουκαλιών και κουτιών;

Σε αυτήν την περίπτωση, η καλύτερη συμβουλή είναι να μην πιέσεις ή τσαλακώσεις το μπουκάλι, γιατί έτσι δεν θα μπορεί πλέον να εξαργυρωθεί στο σύστημα επιστροφής εγγύησης. Η πιο απλή λύση είναι να το κρατήσεις μαζί σου και να το επιστρέψεις όταν βρεθείς πιο κοντά σε σημείο συλλογής· αν αυτό δεν είναι εφικτό, πιθανότατα θα χρειαστεί να παραιτηθείς από την επιστροφή της εγγύησης. Ωστόσο, υπάρχει μεγάλη πιθανότητα το μπουκάλι σου να φανεί χρήσιμο σε κάποιον άλλο που θα το εξαργυρώσει — ίσως ακόμη και σε άτομα που καθαρίζουν τους δρόμους συλλέγοντας τέτοιες συσκευασίες. Γι’ αυτό, άφησέ το όρθιο και άθικτο δίπλα σε έναν κάδο ανακύκλωσης πλαστικών, ώστε να μπορέσει να το μαζέψει είτε κάποιος πολίτης είτε η υπηρεσία αποκομιδής απορριμμάτων κατά τη διάρκεια της τακτικής συλλογής.

Πώς λειτουργεί ένα μηχάνημα αυτόματης επιστροφής;

Ένα μηχάνημα αυτόματης επιστροφής (RVM) είναι μια συσκευή που επιτρέπει σε κάποιον να εισάγει ένα χρησιμοποιημένο ή άδειο γυάλινο μπουκάλι, πλαστικό μπουκάλι ή αλουμινένιο κουτάκι, σε αντάλλαγμα για την επιστροφή της εγγύησης, συνήθως 10–15 λεπτά του ευρώ για κάθε συσκευασία. Πρόκειται για έναν καινοτόμο τρόπο συλλογής άδειων συσκευασιών ποτών στο σημείο χρήσης και ενίσχυσης των ποσοστών ανακύκλωσης μέσω του συστήματος επιστροφής εγγύησης. Μπορείτε να μάθετε περισσότερα στο άρθρο για τα RVMs στη Βιβλιοθήκη Αποβλήτων μας.

Ποια υλικά περιλαμβάνονται στο σύστημα;

Τα συστήματα επιστροφής εγγύησης (DRS), τα οποία χρησιμοποιούνται εδώ και πολλά χρόνια για γυάλινα μπουκάλια, εφαρμόζονται πλέον κυρίως και σε πλαστικά μπουκάλια ποτών. Το αλουμίνιο, μέσω των κουτιών αναψυκτικών, αποτελεί επίσης ένα ιδιαίτερα δημοφιλές υλικό που περιλαμβάνεται στα συστήματα αυτά παγκοσμίως. Πολλές χώρες εξετάζουν επιπλέον την ένταξη χάρτινων συσκευασιών, όπως αυτές των χυμών, στα συστήματα επιστροφής εγγύησης.

Ποιες είναι οι εναλλακτικές λύσεις αντί για ένα σύστημα επιστροφής εγγύησης συσκευασιών;

Το σύστημα επιστροφής εγγύησης διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στη διαχείριση αποβλήτων και την κυκλική οικονομία. Μελέτες έχουν δείξει ότι τα συστήματα αυτά είναι ιδιαίτερα επιτυχημένα στην πράξη, με ποσοστά επιστροφής που συχνά φτάνουν έως και το 90%. Ωστόσο, υπάρχουν χώρες όπως το Βέλγιο που επιτυγχάνουν αντίστοιχα ποσοστά χωρίς να έχουν εφαρμόσει σύστημα επιστροφής εγγύησης, κυρίως χάρη σε ένα εξελιγμένο σύστημα συλλογής οικιακών αποβλήτων αλλά και σε καλά ενημερωμένους και πειθαρχημένους πολίτες που έχουν κίνητρο να ανακυκλώνουν. Μια εναλλακτική του παραδοσιακού μοντέλου μπορεί να θεωρηθεί και η ψηφιακή μορφή συστήματος επιστροφής εγγύησης (Digital Deposit Return Scheme – DDRS), όπου οι καταναλωτές εξαργυρώνουν κουπόνια από το σπίτι τους, σκανάροντας τον κωδικό QR στη συσκευασία και συνεχίζοντας τη συνήθη διαδικασία ανακύκλωσης, τοποθετώντας τη συσκευασία στους οικιακούς κάδους που συλλέγονται από τις εταιρείες αποκομιδής απορριμμάτων.

Σύστημα εγγύησης μπουκαλιών και τα μειονεκτήματά του (και πώς να τα διορθώσουμε)

Πολλοί ειδικοί θεωρούν ότι το πολύ υψηλό αρχικό κόστος εφαρμογής ενός συστήματος επιστροφής εγγύησης (DRS) αποτελεί το μεγαλύτερο του μειονέκτημα. Για παράδειγμα, πολλοί μικροί λιανοπωλητές δεν μπορούν να αντέξουν οικονομικά την αγορά ενός ακριβού μηχανήματος αυτόματης επιστροφής. Αυτό το ζήτημα λύθηκε, για παράδειγμα, στη Σλοβακία με τη χρήση φορητών χειροκίνητων σαρωτών. Μια άλλη πρόκληση κατά την εισαγωγή του συστήματος σε νέες χώρες είναι η αναγκαία αλλαγή στις καταναλωτικές συνήθειες. Για ένα μέρος του πληθυσμού, η προκαταβολική πληρωμή εγγύησης για τη συσκευασία ποτού και η ανάγκη επιστροφής της σε σημείο συλλογής μπορεί να αποτελέσει μικρό σοκ όταν το σύστημα εφαρμόζεται και αρχίζει να επηρεάζει την καθημερινότητά τους. Η Μάλτα είναι η πρώτη μεσογειακή χώρα που εφάρμοσε το σύστημα επιστροφής εγγύησης και ο διευθύνων σύμβουλος του φορέα διαχείρισης του συστήματος μίλησε για μια μεγάλη πολιτισμική αλλαγή. Μπορείτε να διαβάσετε περισσότερα για τα πλεονεκτήματα και τα μειονεκτήματα του συστήματος επιστροφής εγγύησης στο σχετικό άρθρο της Βιβλιοθήκης Αποβλήτων μας.